Jak Ministerstwo Zdrowia zapobiega uzależnieniom od hazardu wśród młodzieży? Odpowiedź na poselską interpelację
Wyniki najnowszych badań społecznych wskazują na niepokojący wzrost liczby nieletnich i młodych dorosłych angażujących się w gry na pieniądze, ze szczególnym uwzględnieniem przestrzeni internetowej. Zagadnienie to stało się przedmiotem interpelacji poselskiej nr 18538 posła Jarosława Sachajko, skierowanej do Ministerstwa Zdrowia. W opublikowanej odpowiedzi Podsekretarz Stanu Katarzyna Kęcka odniosła się do kwestii diagnostyki, finansowania ze środków publicznych, statystyk leczenia oraz kierunku zmian systemowych.
Z danych zaprezentowanych w interpelacji, pochodzących z badania „Młodzież 2025” przeprowadzonego przez CBOS na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU), wynika niepokojący trend. W grupie 1506 uczniów ostatnich klas szkół ponadpodstawowych udział w grach na pieniądze zadeklarowało 53% respondentów (w porównaniu do 41% w 2021 r.). Odsetek osób grających regularnie wzrósł z 7% do 13%, a 27% badanych korzystało z gier na pieniądze w Internecie. Aż 14% młodych graczy zostało uznanych za poważnie zagrożonych uzależnieniem gamblingowym.
Stanowisko resortu zdrowia
Odpowiadając na zarzut braku rozdzielenia danych dla osób niepełnoletnich i pełnoletnich w raporcie „Młodzież 2025”, Ministerstwo Zdrowia wyjaśniło, że badanie to jest realizowane nieprzerwanie od lat 90. XX wieku według stałej metodologii, co pozwala na śledzenie zmian trendów. Resort zaznaczył jednak, że ze względu na prawny zakaz udziału osób poniżej 18. roku życia w grach na pieniądze, monitorowanie zjawiska wymaga wielu zróżnicowanych narzędzi badawczych. KCPU finansuje i zleca szereg innych badań, w tym ogólnopolskie badanie ESPAD, analizy dotyczące nastolatków w sieci oraz realizowane do końca 2026 r. badanie na próbie 10 000 osób w wieku 15–17 lat w Polsce i we Francji.
Skala problemu w świetle badania „Młodzież 2025”
Z danych zaprezentowanych w interpelacji, pochodzących z badania „Młodzież 2025” przeprowadzonego przez CBOS na zlecenie Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU), wynika niepokojący trend. W grupie 1506 uczniów ostatnich klas szkół ponadpodstawowych udział w grach na pieniądze zadeklarowało 53% respondentów (w porównaniu do 41% w 2021 r.). Odsetek osób grających regularnie wzrósł z 7% do 13%, a 27% badanych korzystało z gier na pieniądze w Internecie. Aż 14% młodych graczy zostało uznanych za poważnie zagrożonych uzależnieniem od gier i zakładów na pieniądze.
Odpowiadając na zarzut braku rozdzielenia danych dla osób niepełnoletnich i pełnoletnich w raporcie „Młodzież 2025”, Ministerstwo Zdrowia wyjaśniło, że badanie to jest realizowane nieprzerwanie od lat 90. XX wieku według stałej metodologii, co pozwala na śledzenie zmian trendów. Resort zaznaczył jednak, że ze względu na prawny zakaz udziału osób poniżej 18. roku życia w grach na pieniądze, monitorowanie zjawiska wymaga wielu zróżnicowanych narzędzi badawczych. KCPU finansuje i zleca szereg innych badań, w tym ogólnopolskie badanie ESPAD, analizy dotyczące nastolatków w sieci oraz realizowane do końca 2026 r. badanie na próbie 10 000 osób w wieku 15–17 lat w Polsce i we Francji.
Sytuacja finansowa Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych
Środkami Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych w imieniu Ministra Zdrowia zarządza KCPU. W odpowiedzi na pytania o finanse przedstawiono bilans przychodów i kosztów z ostatnich lat oraz plany na rok 2026. Przychody FRPH wynosiły odpowiednio: 13 023 tys. zł w 2021 r., 17 249 tys. zł w 2022 r., 41 562 tys. zł w 2023 r., 40 415 tys. zł w 2024 r., 39 727 tys. zł w 2025 r. oraz planowane 43 930 tys. zł w 2026 r. Koszty zadań kształtowały się następująco: 19 914 tys. zł w 2021 r., 21 585 tys. zł w 2022 r., 30 911 tys. zł w 2023 r., 44 815 tys. zł w 2024 r., 31 354 tys. zł w 2025 r. oraz planowane 41 000 tys. zł w 2026 r.
Resort wyjaśnił, że przepisy nie przewidują wyodrębniania środków FRPH według podziału na konkretne grupy wiekowe (np. dzieci) czy konkretne formy zaburzeń. Działania profilaktyczne i terapeutyczne mają charakter kompleksowy i obejmują szeroki zakres uzależnień behawioralnych (w tym nadużywanie technologii cyfrowych). Dodatkowo od 2022 r. samorządy gminne mogą finansować lokalną profilaktykę uzależnień behawioralnych ze środków pochodzących z opłat za zezwolenia na sprzedaż alkoholu.
Liczba beneficjentów działań profilaktycznych i wsparcia
Ze względu na specyfikę sprawozdawczości dane dotyczące odbiorców działań finansowanych z FRPH są gromadzone w odrębnych kategoriach. W latach 2021–2025 działaniami profilaktycznymi objęto łącznie 33 790 osób poniżej 18. roku życia (6 543 w 2021 r., 10 487 w 2022 r., 7 046 w 2023 r., 8 522 w 2024 r., 1 192 w 2025 r.). Programami opieki, terapii i wzmacniania motywacji objęto 1 859 osób poniżej 18 lat (412 w 2021 r., 573 w 2022 r., 296 w 2023 r., 282 w 2024 r., 296 w 2025 r.). Z telefonu zaufania, strony lub poradni internetowej skorzystało 643 nieletnich, zaś wsparciem objęto 25 136 członków rodzin i bliskich osób uzależnionych.
Standardy medyczne, infolinie i kierunki zmian w systemie
W polskim systemie ochrony zdrowia finansowanym przez NFZ podstawą klasyfikacji jest norma ICD-10 i kod F63.0 – patologiczny hazard. Ministerstwo poinformowało, że nie tworzy się osobnych standardów medycznych przeznaczonych wyłącznie dla osób małoletnich z problemem gamblingowym. Wynika to z ograniczonej liczby badań naukowych w tej grupie wiekowej. Terapia opiera się na metodach popartych dowodami (evidence-based), głównie na terapii poznawczo-behawioralnej oraz wywiadzie motywującym. Choć lekarze POZ czy psycholodzy szkolni nie posiadają odgórnie narzuconych zestawów diagnostycznych, KCPU udostępnia zwalidowane narzędzia przesiewowe (np. SOGS-RA), służące do wczesnej identyfikacji ryzyka. Od 2012 roku funkcjonuje również bezpłatny Telefon Zaufania (801 889 880) czynny codziennie w godz. 17:00–22:00 oraz poradnia internetowa pod adresem www.uzaleznieniabehawioralne.pl.
Bartłomiej Najtkowski
Więcej Ogólna
Unijny podatek od gier i zakładów online przedmiotem dyskusji. Pojawiły się zdecydowane głosy sprzeciwu
Bruksela przygląda się coraz baczniej miliardowym przychodom branży hazardu internetowego. W Parlamencie Europejskim dojrzewa pomysł wprowadzenia pierwszego ogólnounijnego podatku od operatorów gier online. Zanim jednak w ogóle rozpoczęto prace legislacyjne, zdążył już podzielić państwa członkowskie.
